เวลาคนขี่ Harley-Davidson คุยกันเรื่องรถ ชื่อที่ได้ยินอาจไม่ได้มีแค่ชื่อรุ่นหรือปีผลิต แต่ยังมีคำว่า Knucklehead, Panhead, Shovelhead, Evo, Twin Cam หรือ M8 ตามมาด้วย

สำหรับคนที่เพิ่งเข้ามารู้จัก Harley ชื่อเหล่านี้อาจฟังเหมือนชื่อเล่นในกลุ่มเพื่อน แต่สำหรับนักขี่ที่อยู่กับรถมานาน แค่รู้ว่าเป็นเครื่องอะไร ก็พอจะเห็นภาพของรถยุคนั้นขึ้นมาได้ ทั้งหน้าตา วิธีดูแล และแนวทางที่เจ้าของจะนำไปแต่งต่อ

เครื่องยนต์จึงเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีสำหรับการทำความรู้จัก Harley-Davidson เพราะเมื่อไล่ดูขุมพลังแต่ละยุค เราจะพบทั้งความต่อเนื่องของเครื่อง V-Twin และการทดลองสิ่งใหม่ที่เกิดขึ้นข้างๆ กันมาตลอด

The History ตอนแรกนี้ จะพาย้อนจากเครื่องสูบเดียวในปี 1903 มาถึงเครื่องยนต์ที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน โดยวางสาย Big Twin เป็นแกนหลัก แล้วตามไปดู Sportster รถเล็กยุค Aermacchi และกลุ่มเครื่องยนต์ระบายความร้อนด้วยน้ำ เพื่อให้เห็นภาพรวมก่อนลงรายละเอียดกันในตอนต่อไป

หลายเส้นทาง บนเส้นเวลาเดียวกัน

เครื่องยนต์รุ่นใหม่ไม่ได้ทำให้เครื่องยนต์รุ่นเก่าทุกตระกูลหายไปพร้อมกัน เส้นเวลานี้แยกแขนงสำคัญออกเป็น 6 แถว เพื่อให้เห็นยุคที่ซ้อนกัน

แผนผัง: HD-Playground · ปีรุ่นรถและปีเปิดตัวอาจต่างกัน ช่วงการแข่งขันไม่ใช่ช่วงการผลิตเสมอไป

อ่านประวัติผ่าน 6 กลุ่ม

แผนผังนี้ใช้จัดกลุ่มสำหรับบทความ ไม่ได้หมายความว่าเครื่องยนต์ทุกตัวในกลุ่มสืบทอดการออกแบบโดยตรงจากกัน

01

Big Twin

F-head → Flathead V/U → Knucklehead → Panhead → Shovelhead → Evolution → Twin Cam → M8

แกนหลักของรถขนาดใหญ่
02

Sportster

Model K/KH → Ironhead → Evolution Sportster

Revolution Max อยู่ใน Sportster รุ่นใหม่ด้วย แต่เป็นอีกสถาปัตยกรรมเครื่องยนต์
03

45 & Other Twins

Flathead 45 · WL/WLA/WLC · Sport Twin · XA

45 เป็น V-Twin ส่วน Sport Twin และ XA เป็นสองสูบนอนตรงข้าม
04

Singles & Small Bikes

สูบเดียวยุคแรก · A/B · รถเล็กสองจังหวะ · Topper · Aermacchi · X440

รถเล็กหลายแหล่งผลิตและหลายรูปแบบเครื่องยนต์
05

Modern Engines

Revolution · Revolution X · Revolution Max · X350/X500

แยก V-Twin ระบายความร้อนด้วยน้ำออกจากสองสูบเรียง
06

Racing

Eight-Valve · Two-Cam racer · WR/KR · XR750 · VR1000 · XG750R

เส้นทางการแข่งขันที่พัฒนาคู่กับรถถนน
01

1903 — จุดเริ่มต้นที่ยังมีเพียงสูบเดียว

ภาพจำของ Harley-Davidson อาจเป็นเครื่องสองสูบวางทำมุมกันอยู่กลางเฟรม แต่รถในช่วงเริ่มต้นของบริษัทใช้เครื่องยนต์สูบเดียว

ในปี 1903 William S. Harley และ Arthur Davidson กับทีมผู้ร่วมก่อตั้ง กำลังพัฒนารถที่ต้องขยับพ้นจากแนวคิดการนำเครื่องยนต์เล็กไปติดกับจักรยาน พวกเขาจึงออกแบบเครื่องยนต์และเฟรมให้ทำงานร่วมกันจริงๆ นี่คือช่วงตั้งต้นของรถที่ต่อมากลายเป็น Harley-Davidson

เครื่องสูบเดียวแบบ F-head ในยุคแรกได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง และยังอยู่ในไลน์รถจนถึงปีรุ่น 1918 เรื่องนี้ช่วยเตือนว่า ก่อน Harley จะมีชื่อเสียงจาก V-Twin บริษัทเคยสร้างตัวตนขึ้นมาด้วยรถที่มีโครงสร้างเรียบง่ายและกำลังเพียงไม่กี่แรงม้า 1, 2

01Early Single

เครื่องสูบเดียวยุคแรก ภาพจัดแสดงเป็นตัวแทนตระกูล 1903–1918 ไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเครื่องปี 1903

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
02

1909–1929 — เมื่อสองสูบเริ่มวางเป็นรูปตัว V

ปี 1909 Harley-Davidson นำเครื่อง V-Twin รุ่นแรกออกจำหน่าย โดยวางกระบอกสูบทำมุม 45 องศา รูปแบบนี้จะกลายเป็นองค์ประกอบสำคัญของเครื่องยนต์สายดั้งเดิมในเวลาต่อมา

อย่างไรก็ตาม เครื่องรุ่นแรกยังมีข้อจำกัดเรื่องความน่าเชื่อถือ และจำหน่ายอยู่เพียงปีเดียว ก่อนที่ F-head V-Twin รุ่นปรับปรุงจะตามมาในปี 1911 และอยู่ต่อเนื่องจนถึงปี 1929

สำหรับบทความนี้ เราจะมองช่วงดังกล่าวเป็นรากฐานก่อนเข้าสู่สาย Big Twin ที่นักขี่คุ้นเคย การวางสองสูบเป็นตัว V เกิดขึ้นแล้ว แต่เส้นทางจากเครื่องยุคแรกไปสู่ Knucklehead ยังมีเครื่องยนต์อีกกลุ่มหนึ่งคั่นอยู่ นั่นคือ Flathead 1

ระหว่างนั้น Harley ยังมี Sport Twin หรือ Model W ในช่วงปี 1919–1923 ซึ่งใช้เครื่องสองสูบนอนตรงข้ามกัน เป็นอีกสถาปัตยกรรมที่ต่างจาก V-Twin และไม่ได้เป็นเครื่อง Sportster แม้ชื่อจะชวนให้คิดถึงกัน นอกจากนี้ Model W รุ่นนี้ยังต้องแยกจาก W-series เครื่อง 45 ที่จะตามมาในเวลาต่อมา 15

02F-head V-Twin

F-head V-Twin รุ่นปรับปรุงที่เริ่มในปี 1911

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
191909 Model 5-D

รถปี 1909 Model 5-D ในภาพจัดแสดงร่วมกับรถสูบเดียวปี 1906

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
22Sport Twin / Model W

Sport Twin / Model W ปี 1919–1923 — อีกแขนงที่ไม่ใช่ Sportster

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
03

1929–1948 — Flathead ก่อนยุคฝาสูบมีชื่อเล่น

ชื่อ Flathead มาจากลักษณะฝาสูบที่ค่อนข้างแบน เครื่องกลุ่มนี้ใช้วาล์วอยู่ด้านข้างกระบอกสูบ หรือที่เรียกว่า Side-valve จึงมีหน้าตาต่างจากเครื่องที่มีชุดกระเดื่องวาล์วอยู่เหนือฝาสูบอย่างชัดเจน

Harley เริ่มใช้ Flathead V-Twin ขนาด 45 ลูกบาศก์นิ้วในปี 1929 ก่อนที่เครื่องขนาดใหญ่ 74 ลูกบาศก์นิ้วในตระกูล V จะตามมาในปีรุ่น 1930 และมีตระกูล U สานต่อในปี 1937

หากไล่เฉพาะ Flathead Big Twin ช่วงหลักจะอยู่ระหว่างปีรุ่น 1930–1948 แต่คำว่า Flathead ครอบคลุมเครื่องมากกว่านั้น เครื่อง 45 ลูกบาศก์นิ้วยังถูกใช้กับรถรุ่นอื่น และอยู่ใน Servi-Car ต่อไปจนถึงปี 1973 ดังนั้น การมาถึงของเครื่องรุ่นใหม่จึงไม่ได้หมายความว่าเครื่องเก่าทุกขนาดจะหายไปพร้อมกัน 1, 3

03V-Series Flathead

Flathead Big Twin ตระกูล V ปีรุ่น 1930–1936

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
04U-Series Flathead

Flathead Big Twin ตระกูล U ปีรุ่น 1937–1948

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
04

สาย 45 — จาก WL พลเรือนสู่ WLA ในสงครามโลก

อีกแขนงของ Flathead ที่ต้องพูดถึงคือเครื่อง 45 ลูกบาศก์นิ้ว หรือประมาณ 750 ซีซี ซึ่งมีประวัติของตัวเองคู่กับ Big Twin ตระกูล V และ U

WL เป็นรถพลเรือนที่มีอยู่ในตลาดตั้งแต่ปี 1937 ก่อนถูกปรับสำหรับงานกองทัพเป็น WLA โดยเพิ่มอุปกรณ์อย่างไฟพรางสำหรับการใช้งานยามสงคราม กรองอากาศแบบอ่างน้ำมัน และอุปกรณ์บรรทุก ส่วน WLC เป็นรถที่ปรับตามข้อกำหนดของกองทัพแคนาดา ชื่อทั้งสามจึงช่วยบอกบทบาทและสเปกของรถในสายเครื่องยนต์เดียวกัน 16, 17

หลังการทดลองในปี 1939 WLA เริ่มผลิตในจำนวนจำกัดในปี 1940 ก่อนกลายเป็นรถสำคัญของกองทัพในสงครามโลกครั้งที่สอง งานของมันรวมถึงการส่งข่าว การควบคุมขบวนรถ และงานตำรวจทหาร มากกว่าภาพรถที่พุ่งเข้าต่อสู้ในแนวหน้า การผลิตช่วงสงครามสิ้นสุดในปี 1945 และมีการกลับมาผลิตอีกช่วงปี 1949–1952 17, 18

มีรายละเอียดที่คนดูรถเก่าควรจำไว้ด้วยว่า รหัส 42WLA ไม่ได้ยืนยันว่ารถทุกคันผลิตจริงในปี 1942 เพราะมีการใช้รหัสนี้ข้ามปีผลิตระหว่างสงคราม การดูประวัติรถจึงต้องอาศัยรายละเอียดอื่นประกอบกัน 17

ในยุคสงครามยังมี XA ปีรุ่น 1942 ซึ่งใช้เครื่องสองสูบนอนตรงข้ามกัน หน้าตาของมันจึงต่างจาก WLA อย่างชัดเจน แม้จะอยู่ในบริบทของรถกองทัพเหมือนกัน XA ต้องแยกเป็นอีกแขนงหนึ่งของเครื่องยนต์ Harley ไม่รวมไว้ใต้ชื่อ WLA 19

20Flathead 45 / WL family

เครื่องตัวแทนตระกูล Flathead 45 ซึ่งใช้ในสาย WL ด้วย ไม่ใช่การระบุเครื่อง WLA ปีใดปีหนึ่ง

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
211942 WLA

WLA ปีรุ่น 1942 — รถทั้งคันแสดงอุปกรณ์สำหรับงานกองทัพ

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
23XA

XA ปี 1942 เครื่องยนต์สองสูบนอนตรงข้าม แยกจาก V-Twin ของ WLA

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
05

1936–1947 — Knucklehead วางรากฐานให้ Big Twin ยุคใหม่

ปี 1936 เป็นหมุดหมายสำคัญ เมื่อ Harley-Davidson เปิดตัว Big Twin แบบ Overhead Valve หรือ OHV ซึ่งย้ายวาล์วมาอยู่บนฝาสูบ และใช้ก้านกระทุ้งกับกระเดื่องวาล์วทำหน้าที่เปิดปิดวาล์ว

รูปร่างของฝาครอบชุดกระเดื่องวาล์วที่ดูคล้ายข้อนิ้วหรือกำปั้น ทำให้นักขี่เรียกเครื่องนี้ว่า “Knucklehead” ชื่อที่จำได้จากหน้าตาเครื่องจึงกลายเป็นชื่อที่ใช้เล่าถึง Harley ทั้งยุค

ความสำคัญของ Knucklehead อยู่ที่การเป็น V-Twin แบบ OHV รุ่นผลิตจำหน่ายของบริษัท และการวางแนวทางให้ Big Twin รุ่นถัดไป อย่างไรก็ตาม Harley เคยทำเครื่อง OHV สำหรับการแข่งขันและเครื่องสูบเดียวมาก่อนแล้ว จึงควรเข้าใจจุดเปลี่ยนนี้ในบริบทของเครื่อง V-Twin ที่ผลิตขายทั่วไป

เมื่อมองเครื่อง Big Twin รุ่นหลังๆ เราจะยังเห็นแนวคิดที่เริ่มชัดเจนในยุค Knucklehead อยู่ ทั้งกระบอกสูบรูปตัว V ก้านกระทุ้งด้านข้าง และชุดวาล์วเหนือฝาสูบ แม้รายละเอียดภายในจะเปลี่ยนไปมากก็ตาม 4

05Knucklehead

Knucklehead ปีรุ่น 1936–1947 ชื่อเล่นจากรูปร่างฝาครอบกระเดื่องวาล์ว

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
06

1948–1965 — Panhead กับการพัฒนาให้ใช้งานง่ายขึ้น

ในปีรุ่น 1948 Panhead เข้ามาสานต่อจาก Knucklehead พร้อมฝาสูบอะลูมิเนียมและลูกกระทุ้งวาล์วแบบไฮดรอลิก ซึ่งช่วยลดเสียงการทำงานและภาระการปรับตั้งวาล์ว

ส่วนชื่อ Panhead ก็มาจากฝาครอบกระเดื่องวาล์วที่ดูคล้ายถาดหรือกระทะ เป็นอีกครั้งที่นักขี่ใช้สิ่งที่มองเห็นจากภายนอกมาตั้งชื่อเครื่อง ก่อนชื่อนั้นจะกลายเป็นภาษาที่คนรัก Harley เข้าใจตรงกัน

Panhead จึงเป็นช่วงที่น่าสนใจสำหรับการมองพัฒนาการของ Big Twin เพราะเราเริ่มเห็นชัดว่า การเปลี่ยนเครื่องยนต์ไม่ได้มีเป้าหมายอยู่ที่กำลังอย่างเดียว ความเงียบ ความสะดวกในการดูแล และการใช้งานต่อเนื่องก็เป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาเช่นกัน 1, 5

06Panhead

Panhead ปีรุ่น 1948–1965 กับฝาครอบที่ดูคล้ายถาดหรือกระทะ

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
07

1966–1984 — Shovelhead และการขยายโลกของ Big Twin

Shovelhead เริ่มต้นในปีรุ่น 1966 โดยพัฒนาชุดฝาสูบและเพิ่มสมรรถนะจากเครื่องรุ่นก่อน ชื่อของมันมาจากรูปทรงฝาครอบกระเดื่องวาล์วที่ชวนให้นึกถึงพลั่วตักถ่านหิน

ช่วงเวลานี้ยังเป็นยุคที่ Big Twin เข้าไปอยู่ในรถหลายรูปแบบมากขึ้น การมาถึงของ Super Glide ในปี 1971 และรถอย่าง Low Rider ในเวลาต่อมา ทำให้เครื่องยนต์ขนาดใหญ่ของ Harley มีพื้นที่นอกเหนือจากรถ Touring มากขึ้น

สำหรับคนที่ชอบรถเก่า Shovelhead จึงเป็นจุดเชื่อมที่น่าสนใจระหว่างเครื่องยนต์หน้าตาแบบดั้งเดิมกับรถที่เริ่มมีบุคลิกแตกต่างกันชัดเจน ทั้งรถเดินทาง รถที่มีท่าทางสปอร์ตขึ้น และรถที่เจ้าของนำไปสร้างสไตล์ของตัวเอง

จุดที่ควรจำคือ ปีรุ่นแรกของ Shovelhead คือ 1966 ส่วน Electra Glide ปีรุ่น 1965 ยังอยู่ในยุค Panhead การจำชื่อรุ่นรถคู่กับปีเครื่องยนต์จึงช่วยให้เราอ่านประวัติรถได้แม่นยำขึ้น 5

07Shovelhead

Shovelhead เริ่มปีรุ่น 1966 ไม่ใช่ปี 1965

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
08

1984–1999 — Evolution เครื่องยนต์ที่เปิดบทใหม่ให้ Harley-Davidson

ชื่อ Evolution บอกทิศทางของเครื่องรุ่นนี้ได้ดี ในปีรุ่น 1984 Harley-Davidson ยังคงเลือกเดินต่อด้วย V-Twin 45 องศา ระบายความร้อนด้วยอากาศ และระบบวาล์วแบบก้านกระทุ้ง พร้อมพัฒนาวัสดุและรายละเอียดการผลิตให้เหมาะกับการใช้งานยุคใหม่

เครื่อง Big Twin ขนาด 80 ลูกบาศก์นิ้ว หรือประมาณ 1,340 ซีซี ใช้กระบอกสูบและฝาสูบอะลูมิเนียม พร้อมปรับปรุงการควบคุมการรั่วซึมของน้ำมัน เรื่องความทนทานและความน่าเชื่อถือจึงเป็นส่วนสำคัญของชื่อเสียงเครื่อง Evo

การมาถึงของมันยังอยู่ในช่วงหลังฝ่ายบริหารซื้อบริษัทกลับจาก AMF ในปี 1981 เมื่อทรัพยากรมีจำกัด Harley ต้องเลือกว่าจะเดินหน้ากับโครงการใด และเลือกพัฒนาเครื่อง V-Twin สายดั้งเดิมจนออกมาเป็น Evolution

เมื่อมองย้อนกลับไป Evo จึงเป็นหมุดหมายทั้งด้านวิศวกรรมและทิศทางของบริษัท เป็นช่วงที่ Harley นำรูปแบบเครื่องยนต์ที่นักขี่คุ้นเคยมาปรับให้พร้อมเดินต่อในอีกยุคหนึ่ง

แต่ชื่อ Evolution มีข้อควรจำอยู่ด้วยว่า Evolution Big Twin กับ Evolution Sportster เป็นเครื่องคนละตระกูล แม้จะใช้ชื่อร่วมกัน เราจะกลับมาดูฝั่ง Sportster หลังไล่สาย Big Twin ถึงปัจจุบัน 1, 5

08Evolution Big Twin

Evolution Big Twin ขนาด 80 ลูกบาศก์นิ้ว เริ่มปีรุ่น 1984

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
09

1999–2017 — Twin Cam ยุคของแคมคู่

ปีรุ่น 1999 เครื่อง Twin Cam เข้ามารับช่วงต่อในสาย Big Twin ชื่อครั้งนี้อ้างถึงโครงสร้างภายในโดยตรง คือการใช้เพลาลูกเบี้ยวสองตัว แทนการตั้งชื่อตามรูปร่างฝาครอบเครื่อง

Twin Cam เริ่มต้นด้วยขนาด 88 ลูกบาศก์นิ้ว และมีเครื่องความจุอื่นตามมาในช่วงอายุของตระกูล พร้อมการพัฒนาฝาสูบ ทางเดินไอดีและไอเสีย รวมถึงรายละเอียดที่เกี่ยวข้องกับสมรรถนะและการควบคุมมลพิษ

เครื่องรหัส B ยังมีระบบถ่วงสมดุลสำหรับรถ Softail ที่ยึดเครื่องเข้ากับเฟรมแบบแข็ง จึงเป็นอีกตัวอย่างว่าชื่อเครื่องเดียวกันอาจมีรายละเอียดต่างกันตามรถที่นำไปใช้ เมื่อดูรถมือสองหรือวางแผนแต่งรถ การรู้ว่าเป็น Twin Cam เพียงอย่างเดียวจึงยังไม่พอ ต้องดูปี รุ่นรถ และรหัสเครื่องควบคู่กัน 1

09Twin Cam

Twin Cam — เครื่อง Big Twin ที่ใช้เพลาลูกเบี้ยวสองตัว

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
30Twin Cam / Rushmore

Twin Cam / Rushmore — รุ่นพัฒนาภายในตระกูล Twin Cam

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
10

2017–ปัจจุบัน — Milwaukee-Eight แปดวาล์วในสองสูบ

Milwaukee-Eight หรือ M8 เปิดตัวในเดือนสิงหาคม 2016 สำหรับรถ Touring และ Trike ปีรุ่น 2017 นี่คือเหตุผลที่บางแหล่งระบุปีเปิดตัวเป็น 2016 ขณะที่เส้นเวลาของเครื่องยนต์มักเริ่มที่ปีรุ่น 2017

คำว่า Eight หมายถึงจำนวนวาล์วรวมแปดตัว จากสี่วาล์วต่อสูบ เครื่องยังคงวางกระบอกสูบทำมุม 45 องศา แต่กลับมาใช้เพลาลูกเบี้ยวตัวเดียว พร้อมพัฒนาระบบถ่วงสมดุลและการจัดการความร้อน

การกลับมาใช้แคมเดียวหลังยุค Twin Cam แสดงให้เห็นว่า จำนวนชิ้นส่วนไม่ได้บอกความก้าวหน้าของเครื่องยนต์ได้ทั้งหมด ต้องมองการออกแบบทั้งระบบร่วมกัน ตั้งแต่การไหลของอากาศ การเผาไหม้ ไปจนถึงความสบายของคนขี่

M8 มีรายละเอียดการระบายความร้อนต่างกันตามรุ่น โดยบางรุ่นใช้ของเหลวช่วยระบายความร้อนบริเวณฝาสูบ จึงควรดูข้อมูลของเครื่องและรถแต่ละรุ่น แทนการเหมารวมว่า M8 ทุกตัวมีระบบเหมือนกัน 6

10Milwaukee-Eight

Milwaukee-Eight — สี่วาล์วต่อสูบ รวมแปดวาล์วในสองสูบ

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
11

อีกสายที่เติบโตคู่กัน — จาก Model K สู่ Sportster

ขณะที่ Big Twin เดินผ่าน Knucklehead, Panhead และ Shovelhead รถอีกสายหนึ่งก็กำลังก่อตัวขึ้น

Model K เปิดตัวในปี 1952 ด้วยเครื่อง V-Twin แบบ Side-valve ขนาด 750 ซีซี ก่อนจะเป็นพื้นฐานให้ XL Sportster ซึ่งตามมาในปี 1957 พร้อมเครื่อง OHV และฝาสูบเหล็กหล่อ อันเป็นที่มาของชื่อ “Ironhead”

เครื่อง Sportster มีเครื่องยนต์และชุดเกียร์อยู่ในเรือนเดียวกัน หรือโครงสร้างแบบ Unit construction ซึ่งเป็นจุดสำคัญในการแยกมันออกจาก Big Twin สายดั้งเดิม คำว่า Small Twin ที่ใช้เรียกกันในวงสนทนา จึงควรเข้าใจเป็นการแบ่งกลุ่มเพื่อคุยเรื่องรถ มากกว่าจะดูจากขนาดซีซีอย่างเดียว

Ironhead อยู่ในสาย Sportster จนถึงปีรุ่น 1985 ก่อนเปลี่ยนมาใช้ Evolution Sportster ในปี 1986 โดยเริ่มด้วยรุ่น 883 และ 1100 ซีซี และมี 1200 ซีซีตามมา เครื่องตระกูลนี้อยู่ในไลน์รถถึงปีรุ่น 2022

เมื่อเจอคำว่า “Evo” จึงควรถามต่ออีกนิดว่า เป็น Evo ของ Big Twin หรือ Sportster เพราะชื่อนั้นพาเราไปสู่รถ โครงสร้างเครื่อง และแนวทางดูแลที่ต่างกัน 1, 7

181952 Model K

Model K ปี 1952 — รถทั้งคันที่ช่วยเล่ารากฐานก่อนยุค Sportster

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
11Ironhead Sportster

Ironhead Sportster ปีรุ่น 1957–1985

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
12Evolution Sportster

Evolution Sportster ปีรุ่น 1986–2022 เป็นคนละเครื่องกับ Evolution Big Twin

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
12

รถเล็กและ Aermacchi — อีกหน้าหนึ่งของประวัติ Harley

หากเล่าเฉพาะเครื่องสองสูบ ประวัติของ Harley-Davidson จะขาดรถอีกกลุ่มที่น่าสนใจไป

ระหว่างเครื่องสูบเดียวยุคแรกกับรถเล็กหลังสงคราม ยังมีเครื่องสูบเดียวในตระกูล A/B ที่กลับมาในปี 1926 โดยมีทั้งแบบ Side-valve และ OHV ส่วนรถแข่งสูบเดียว OHV ที่รู้จักกันในชื่อ Peashooter ก็เป็นตัวอย่างว่า Harley มีเทคโนโลยีวาล์วเหนือฝาสูบก่อนการมาถึงของ Knucklehead แล้ว การแบ่งประวัติเครื่องถนนกับเครื่องแข่งจึงสำคัญ 20, 21

นอกจากเครื่องสูบเดียวในช่วงเริ่มต้น บริษัทกลับมามีรถเล็กเครื่องสองจังหวะขนาด 125 ซีซีในปี 1948 ก่อนพัฒนารถในกลุ่มนี้ต่อมา รถเล็กอเมริกันหลังสงครามกลุ่มดังกล่าวควรแยกออกจากรถที่ผลิตโดย Aermacchi ในอิตาลี

ในปี 1960 Harley-Davidson เข้าไปลงทุนในกิจการรถจักรยานยนต์ของ Aermacchi และ Sprint ปี 1961 เป็น Harley รุ่นแรกที่ผลิตโดยบริษัทอิตาลีแห่งนี้ ทำให้แบรนด์มีรถขนาดเล็กเข้ามาเติมช่องว่างของไลน์สินค้า

เครื่องสูบเดียวสี่จังหวะของ Sprint มีรูปทรงโดดเด่นจากการวางกระบอกสูบเกือบแนวนอน ขณะที่รถอิตาลีในกลุ่มนี้ยังมีเครื่องสองจังหวะขนาดเล็กอยู่ด้วย ความสัมพันธ์ของ Harley กับกิจการ Aermacchi สิ้นสุดลงเมื่อกิจการถูกขายให้พี่น้อง Castiglioni ในปี 1978

ช่วงปี 1960–1978 ในเส้นเวลาจึงหมายถึงช่วงความสัมพันธ์ของบริษัท ไม่ใช่อายุการผลิตของเครื่องยนต์รุ่นใดรุ่นหนึ่ง รถเหล่านี้ควรมีพื้นที่อยู่ในประวัติ Harley เพราะช่วยให้เห็นความพยายามเข้าถึงนักขี่ที่ต้องการรถเล็ก เบา และใช้งานในแบบต่างออกไป [7–9]

ส่วน Topper ในช่วงปี 1960–1965 เป็นสกู๊ตเตอร์เครื่องสูบเดียวสองจังหวะของ Harley อีกแบบหนึ่ง จึงควรมีชื่ออยู่ในกลุ่มรถเล็กด้วย รูปทรงรถและระบบส่งกำลังของมันต่างจากมอเตอร์ไซค์ Sprint อย่างเห็นได้ชัด และไม่ควรนำไปรวมว่าเป็นรถ Aermacchi ทั้งหมด 22

251927 Peashooter

Peashooter ปี 1927 — รถแข่งสูบเดียวแบบ OHV

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
13Two-cycle Single

เครื่องสองจังหวะสูบเดียวของรถเล็กที่ผลิตในสหรัฐฯ

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
14Aermacchi Sprint

เครื่อง Sprint สี่จังหวะจากสาย Aermacchi

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
311976 SX-250 / Aermacchi

SX-250 ปี 1976 — ตัวอย่างรถสองจังหวะจากอิตาลี

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
321960 Topper

Topper ปี 1960 — สกู๊ตเตอร์สองจังหวะของ Harley-Davidson

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
13

2002–2017 — Revolution เมื่อ V-Rod เลือกอีกทาง

เมื่อ V-Rod เข้ามาในปีรุ่น 2002 Harley-Davidson นำเสนอเครื่อง Revolution ที่เปลี่ยนรูปแบบไปจาก Big Twin และ Sportster สายดั้งเดิมอย่างชัดเจน

เครื่อง V-Twin รุ่นนี้วางกระบอกสูบทำมุม 60 องศา ใช้เพลาลูกเบี้ยวเหนือฝาสูบแบบ DOHC สี่วาล์วต่อสูบ และระบายความร้อนด้วยน้ำ โดยมี Porsche ร่วมในการพัฒนา

Revolution จึงควรมีเส้นทางของตัวเองในประวัติเครื่องยนต์ Harley อยู่คู่กับชื่อรถ V-Rod และตระกูล VRSC มากกว่าจะถูกวางเป็นเครื่องที่มาแทน Twin Cam เพราะทั้งสองกลุ่มมีช่วงเวลาจำหน่ายซ้อนกันและรองรับรถคนละแนว 1, 10

15Revolution / V-Rod

Revolution ของ V-Rod — V-Twin ระบายความร้อนด้วยน้ำ

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
14

2014 — Revolution X สำหรับ Street 500 และ Street 750

ก่อนถึง Revolution Max ยังมี Revolution X ใน Street 500 และ Street 750 ซึ่งประกาศเปิดตัวช่วงปลายปี 2013 และเริ่มเข้าสู่ตลาดในปี 2014

เครื่องระบายความร้อนด้วยน้ำกลุ่มนี้ถูกนำมาใช้กับรถที่ Harley พัฒนาสำหรับนักขี่รุ่นใหม่และการเดินทางในเมือง เป็นอีกแนวทางในการขยายกลุ่มผู้ใช้ นอกเหนือจากรถ Big Twin ขนาดใหญ่

ชื่อ Revolution, Revolution X และ Revolution Max จึงควรแยกกันให้ชัดเมื่ออ่านข้อมูลรถ แม้ชื่อจะคล้ายกัน แต่หมายถึงเครื่องยนต์คนละตระกูล 11

16Revolution X

Revolution X สำหรับ Street 500/750 เปิดตัวรถตลาดปีรุ่น 2014

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
15

2021–ปัจจุบัน — Revolution Max และ Sportster บทใหม่

Revolution Max เข้าสู่รถจำหน่ายจริงในปี 2021 ทั้ง Pan America และ Sportster S เครื่อง V-Twin 60 องศา ระบายความร้อนด้วยน้ำรุ่นนี้ใช้ DOHC และระบบแปรผันวาล์ว พร้อมออกแบบให้เครื่องยนต์เป็นส่วนรับแรงของโครงสร้างรถ

Sportster S ใช้ Revolution Max 1250T ส่วน Nightster ที่ตามมาในปี 2022 ใช้ 975T การเปลี่ยนครั้งนี้ทำให้ชื่อ Sportster เชื่อมกับเครื่องยนต์อีกสถาปัตยกรรมหนึ่ง หลังอยู่กับเครื่อง OHV ระบายความร้อนด้วยอากาศมาหลายสิบปี

ในแง่ประวัติรุ่นรถ เราสามารถเล่า Ironhead, Evolution Sportster และ Revolution Max ต่อกันได้ แต่ในแง่โครงสร้างเครื่องยนต์ Revolution Max ควรอยู่ในกลุ่มเครื่องสมัยใหม่ เพราะยังถูกใช้กับ Pan America ด้วย

นี่จึงเป็นจุดที่ต้องแยก “สายรุ่นรถ” ออกจาก “ตระกูลเครื่องยนต์” ชื่อ Sportster เดินทางต่อมาได้ แม้หัวใจที่อยู่กลางรถจะเปลี่ยนไปมากแล้วก็ตาม [12–14]

17Revolution Max 975T

Revolution Max 975T ใน Nightster ภาพนี้ไม่ใช่เครื่อง 1250T ของ Sportster S

ภาพ: Chris Woodrich · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
16

เครื่องแข่ง — อีกเส้นทางที่เดินคู่กับรถถนน

เส้นเวลาของรถถนนยังมีเครื่องแข่งเดินคู่กันอยู่ เครื่อง Eight-Valve ที่เปิดตัวในปี 1916 เป็น V-Twin แบบ OHV สำหรับการแข่งขัน และมีแปดวาล์วก่อนชื่อ Milwaukee-Eight ราวหนึ่งศตวรรษ แน่นอนว่าสองเครื่องนี้เป็นคนละตระกูลกัน 23

ชื่อ Two-Cam ก็มีอยู่ในรถยุค F-head ก่อนเครื่อง Twin Cam ปีรุ่น 1999 เช่นรถแข่ง FH ปี 1924 ที่ใช้ประกอบบทความครั้งนี้ ชื่อคล้ายกันจึงไม่เพียงพอที่จะบอกว่าเป็นเครื่องยนต์รุ่นเดียวกัน 24

ต่อมายังมีเครื่องแข่ง Side-valve ในสาย WR/WRTT และ KR/KRTT โดย KR ปีรุ่น 1952 เป็นหมุดหมายสำคัญ ก่อนที่ XR-750 จะเข้าสู่การแข่งขันในปี 1970 เครื่อง XR ยังมีการเปลี่ยนจากรุ่นฝาสูบเหล็กในยุคแรกไปสู่รุ่นอะลูมิเนียม และมีการลงแข่งต่อถึงปี 2024 ช่วงเวลานี้ยืนยันความยาวนานในสนามแข่ง ไม่ได้หมายความว่ามีการผลิตเครื่องใหม่ทุกปีตลอดช่วงนั้น 23, 25, 26

เครื่องระบายความร้อนด้วยน้ำในสนามแข่งก็มีประวัติก่อน V-Rod ผ่าน VR1000 ที่เข้าสู่ Superbike ในปี 1994 ส่วน XG750R ซึ่งเปิดตัวการแข่งขันในปี 2016 ใช้พื้นฐาน Revolution X ของ Street 750 และยังปรากฏอยู่ในวงการ American Flat Track ปัจจุบัน เรื่องเหล่านี้ควรมีพื้นที่ของตัวเอง เพื่อให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างงานแข่งกับรถที่นักขี่ซื้อมาใช้งาน [27–29]

24Eight-Valve racer

Eight-Valve racer เริ่มปี 1916 แยกจาก Milwaukee-Eight ในยุคปัจจุบัน

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
261924 FH Two-Cam racer

FH Two-Cam racer ปี 1924 ชื่อ Two-Cam นี้ไม่ใช่ตระกูล Twin Cam ปี 1999

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
271956 KR racer

KR Dirt Racer ปี 1956 — รถแข่ง Side-valve ทั้งคัน

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
28XR-750

XR-750 เริ่มปี 1970 และยังถูกใช้แข่งขันจนถึงปี 2024

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
29VR1000

VR1000 — โครงการ Superbike เครื่องยนต์ระบายความร้อนด้วยน้ำ

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
17

รถตลาดภูมิภาค และเครื่องยนต์ที่เกี่ยวข้อง

หากเล่า Harley-Davidson ในภาพรวมทั่วโลกถึงยุคปัจจุบัน ยังต้องกล่าวถึง X350 และ X500 ซึ่งมีเอกสารปีรุ่น 2023 และใช้เครื่องสองสูบเรียงระบายความร้อนด้วยน้ำ รวมถึง X440 ที่เปิดตัวในอินเดียปี 2023 ด้วยเครื่องสูบเดียวระบายความร้อนด้วยอากาศและน้ำมัน เครื่องกลุ่มนี้ควรแยกจากทั้ง Big Twin, Sportster ดั้งเดิม และ Revolution V-Twin 30, 31

ส่วนเครื่อง Buell อย่าง Blast ควรอยู่ในกรอบแบรนด์และวิศวกรรมที่เกี่ยวข้อง โครงการ Nova ควรแยกเป็นเรื่องเครื่องต้นแบบ และ LiveWire ควรอยู่ในประวัติระบบขับเคลื่อนไฟฟ้า การเปิดพื้นที่ให้เรื่องเหล่านี้ช่วยให้มองเห็นภาพกว้างขึ้น โดยยังรักษาขอบเขตของตระกูลเครื่องยนต์หลักไว้ชัดเจน 5, 20

33Buell Blast (related)

เครื่อง Buell Blast สำหรับเล่าแบรนด์ที่เกี่ยวข้อง แยกจากรถที่ใช้ชื่อ Harley-Davidson

ภาพ: Michael Barera · Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
18

อ่านเครื่องยนต์ แล้วจะอ่านรถ Harley ได้มากขึ้น

เมื่อวางเครื่องยนต์ทั้งหมดลงบนเส้นเวลา เราจะเห็นว่า Harley-Davidson มีหลายเรื่องราวเกิดขึ้นพร้อมกัน Big Twin รับช่วงจากเครื่องยุคก่อนหน้า Sportster เติบโตในอีกแนวทางหนึ่ง รถเล็กเปิดประตูให้ผู้ใช้กลุ่มใหม่ และเครื่องระบายความร้อนด้วยน้ำพาแบรนด์เข้าไปสู่รถอีกหลายรูปแบบ

ชื่อเล่นจากรูปฝาสูบในยุค Knucklehead, Panhead และ Shovelhead ยังทำให้ประวัติทางวิศวกรรมกลายเป็นสิ่งที่นักขี่มองเห็นและจดจำได้ ส่วนชื่อ Evolution, Twin Cam และ Milwaukee-Eight ก็สะท้อนวิธีเล่าการเปลี่ยนแปลงของเครื่องยนต์ในแต่ละช่วงเวลา

ครั้งต่อไปที่ยืนดู Harley สักคัน ลองเริ่มจากเครื่องที่อยู่กลางเฟรม มองฝาสูบ ก้านกระทุ้ง และรูปแบบการวางชุดเกียร์ แล้วค่อยตามไปดูชื่อรุ่นกับปีผลิต เราอาจพบว่ารถคันนั้นมีเรื่องให้คุยมากกว่าสีถัง ชุดท่อ หรือขนาดเครื่องที่ระบุอยู่บนฝาครอบ

และนั่นคือจุดเริ่มต้นของ The History — ค่อยๆ ทำความรู้จักรถที่เราชอบ ผ่านเรื่องราวของคนและเครื่องจักรที่ทำให้มันเป็น Harley-Davidson

ตารางทบทวนเครื่องยนต์แต่ละยุค

ใช้ปีรุ่นรถเป็นหลัก ส่วนปีเปิดตัว โครงการแข่ง และยุคความร่วมมือระบุแยกไว้ในตาราง

กลุ่มเครื่องยนต์ ช่วงเวลา และจุดสังเกต
ตระกูล / กลุ่มช่วงเวลารูปแบบเครื่องยนต์จุดสังเกต
สูบเดียวยุคแรก1903–1918สูบเดียว F-headจุดเริ่มต้นก่อน V-Twin 1, 2
V-Twin ยุคแรก / F-head1909; รุ่นปรับปรุง 1911–1929V-Twin 45°รากฐานก่อนสาย Big Twin ยุคหลัง 1
Sport Twin / Model W1919–1923สองสูบนอนตรงข้ามไม่ใช่ Sportster และไม่ใช่ WL 15
สูบเดียว A/B และ Peashooter1926–1934; ภาพรถแข่ง 1927Side-valve / OHVOHV มีมาก่อน Knucklehead ในบางกลุ่ม 20, 21
Flathead 45 / WL–WLA–WLCตระกูล 1929–1973; WL ตั้งแต่ 1937V-Twin Side-valve 45 ciWLA ผลิตช่วงสงคราม 1940–1945 และกลับมา 1949–1952 1, 16, 17, 18
Flathead Big Twin V/UV 1930–1936; U 1937–1948V-Twin Side-valve 74/80 ciแยกจากเครื่อง 45 1, 3
Knucklehead1936–1947V-Twin OHVBig Twin แบบ OHV รุ่นผลิตขาย 4
XA1942สองสูบนอนตรงข้ามรถทหารอีกแขนง แยกจาก WLA 19
Panhead1948–1965V-Twin OHVฝาสูบอะลูมิเนียม / ลูกกระทุ้งไฮดรอลิก 1, 5
รถเล็กสองจังหวะสหรัฐฯ / Topperรถเล็ก 1948–1966; Topper 1960–1965สูบเดียวสองจังหวะไม่รวมกับสาย Aermacchi 1, 22
Model K/KHเริ่ม 1952; ก่อน Sportster 1957V-Twin Side-valveรากฐานก่อน Sportster 7
Ironhead Sportster1957–1985V-Twin OHVฝาสูบเหล็กหล่อ 7
Aermacchiยุคความร่วมมือ 1960–1978สูบเดียวสี่จังหวะและสองจังหวะช่วงความร่วมมือ ไม่ใช่อายุเครื่องยนต์รุ่นเดียว 8, 9
Shovelhead1966–1984V-Twin OHVปีรุ่นแรก 1966 5
Evolution Big Twin1984–1999V-Twin OHV 80 ciแยกจาก Evolution Sportster 1, 5
Evolution Sportster1986–2022V-Twin OHVเครื่องยนต์รวมชุดเกียร์ในสาย Sportster 7
Twin Cam1999–2017V-Twin OHV / สองแคมรวมรุ่นพัฒนาภายในตระกูล เช่น Twin-Cooled 1, 5
Revolution / V-Rod2002–2017V-Twin DOHC ระบายความร้อนด้วยน้ำเครื่องของ VRSC / V-Rod 10
Revolution Xเปิดตัวรถตลาดปีรุ่น 2014V-Twin ระบายความร้อนด้วยน้ำStreet 500 / Street 750 11
Milwaukee-Eightเริ่มปีรุ่น 2017V-Twin OHV / 8 วาล์วระบบระบายความร้อนต่างกันตามรุ่น 6
Revolution Maxเริ่ม 2021; Nightster 2022V-Twin DOHC ระบายความร้อนด้วยน้ำPan America, Sportster S และ Nightster 12, 13, 14
X350 / X500 / X440เริ่ม 2023สองสูบเรียง / สูบเดียวรถสำหรับตลาดภูมิภาค แยกจาก Big Twin 30, 31
เครื่องแข่งEight-Valve 1916; KR 1952; XR750 1970; VR1000 1994; XG750R 2016หลายสถาปัตยกรรมปีแรกของแต่ละตัว ไม่ใช่ช่วงผลิตรวม 23, 25, 26, 27, 28

เครดิตภาพและแหล่งข้อมูล

เรียบเรียงโดยทีมงาน HD-Playground จากหลายแหล่ง ไม่ใช่คำแปลตรงจากบทความใดบทความหนึ่ง

ภาพถ่ายทั้งหมดใช้ใบอนุญาต CC BY-SA 4.0 ภาพแสดงจากไฟล์ต้นฉบับบน Wikimedia Commons โดยไม่ครอปหรือปรับสี คลิกชื่อแหล่งภาพเพื่อดูต้นฉบับและรายละเอียดใบอนุญาต แผนผังกลุ่มและตารางจัดทำสำหรับบทความนี้

เครดิตภาพทั้ง 33 ภาพ
ภาพชื่อ / บริบทผู้ถ่ายแหล่งภาพ / ใบอนุญาต
01Early Single
เครื่องสูบเดียวยุคแรก ภาพจัดแสดงเป็นตัวแทนตระกูล 1903–1918 ไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเครื่องปี 1903
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
02F-head V-Twin
F-head V-Twin รุ่นปรับปรุงที่เริ่มในปี 1911
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
03V-Series Flathead
Flathead Big Twin ตระกูล V ปีรุ่น 1930–1936
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
04U-Series Flathead
Flathead Big Twin ตระกูล U ปีรุ่น 1937–1948
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
05Knucklehead
Knucklehead ปีรุ่น 1936–1947 ชื่อเล่นจากรูปร่างฝาครอบกระเดื่องวาล์ว
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
06Panhead
Panhead ปีรุ่น 1948–1965 กับฝาครอบที่ดูคล้ายถาดหรือกระทะ
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
07Shovelhead
Shovelhead เริ่มปีรุ่น 1966 ไม่ใช่ปี 1965
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
08Evolution Big Twin
Evolution Big Twin ขนาด 80 ลูกบาศก์นิ้ว เริ่มปีรุ่น 1984
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
09Twin Cam
Twin Cam — เครื่อง Big Twin ที่ใช้เพลาลูกเบี้ยวสองตัว
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
10Milwaukee-Eight
Milwaukee-Eight — สี่วาล์วต่อสูบ รวมแปดวาล์วในสองสูบ
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
11Ironhead Sportster
Ironhead Sportster ปีรุ่น 1957–1985
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
12Evolution Sportster
Evolution Sportster ปีรุ่น 1986–2022 เป็นคนละเครื่องกับ Evolution Big Twin
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
13Two-cycle Single
เครื่องสองจังหวะสูบเดียวของรถเล็กที่ผลิตในสหรัฐฯ
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
14Aermacchi Sprint
เครื่อง Sprint สี่จังหวะจากสาย Aermacchi
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
15Revolution / V-Rod
Revolution ของ V-Rod — V-Twin ระบายความร้อนด้วยน้ำ
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
16Revolution X
Revolution X สำหรับ Street 500/750 เปิดตัวรถตลาดปีรุ่น 2014
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
17Revolution Max 975T
Revolution Max 975T ใน Nightster ภาพนี้ไม่ใช่เครื่อง 1250T ของ Sportster S
Chris WoodrichWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
181952 Model K
Model K ปี 1952 — รถทั้งคันที่ช่วยเล่ารากฐานก่อนยุค Sportster
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
191909 Model 5-D
รถปี 1909 Model 5-D ในภาพจัดแสดงร่วมกับรถสูบเดียวปี 1906
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
20Flathead 45 / WL family
เครื่องตัวแทนตระกูล Flathead 45 ซึ่งใช้ในสาย WL ด้วย ไม่ใช่การระบุเครื่อง WLA ปีใดปีหนึ่ง
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
211942 WLA
WLA ปีรุ่น 1942 — รถทั้งคันแสดงอุปกรณ์สำหรับงานกองทัพ
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
22Sport Twin / Model W
Sport Twin / Model W ปี 1919–1923 — อีกแขนงที่ไม่ใช่ Sportster
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
23XA
XA ปี 1942 เครื่องยนต์สองสูบนอนตรงข้าม แยกจาก V-Twin ของ WLA
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
24Eight-Valve racer
Eight-Valve racer เริ่มปี 1916 แยกจาก Milwaukee-Eight ในยุคปัจจุบัน
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
251927 Peashooter
Peashooter ปี 1927 — รถแข่งสูบเดียวแบบ OHV
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
261924 FH Two-Cam racer
FH Two-Cam racer ปี 1924 ชื่อ Two-Cam นี้ไม่ใช่ตระกูล Twin Cam ปี 1999
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
271956 KR racer
KR Dirt Racer ปี 1956 — รถแข่ง Side-valve ทั้งคัน
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
28XR-750
XR-750 เริ่มปี 1970 และยังถูกใช้แข่งขันจนถึงปี 2024
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
29VR1000
VR1000 — โครงการ Superbike เครื่องยนต์ระบายความร้อนด้วยน้ำ
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
30Twin Cam / Rushmore
Twin Cam / Rushmore — รุ่นพัฒนาภายในตระกูล Twin Cam
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
311976 SX-250 / Aermacchi
SX-250 ปี 1976 — ตัวอย่างรถสองจังหวะจากอิตาลี
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
321960 Topper
Topper ปี 1960 — สกู๊ตเตอร์สองจังหวะของ Harley-Davidson
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
33Buell Blast (related)
เครื่อง Buell Blast สำหรับเล่าแบรนด์ที่เกี่ยวข้อง แยกจากรถที่ใช้ชื่อ Harley-Davidson
Michael BareraWikimedia Commons ↗
CC BY-SA 4.0
แหล่งอ้างอิงเนื้อหา 31 รายการ

บทความนี้เรียบเรียงใหม่จากหลายแหล่ง ไม่ใช่คำแปลตรงจากบทความใดบทความหนึ่ง ปีเครื่องยนต์ใช้ปีรุ่นรถ (Model year) เป็นหลัก ซึ่งอาจต่างจากปีปฏิทินที่ประกาศเปิดตัว ช่วงเวลาของเครื่องหลายตระกูลซ้อนกัน และอาจต่างกันตามรุ่นรถหรือตลาด

  1. Harley-Davidson — History of Engine Types

  2. Harley-Davidson — The Early History

  3. National Motorcycle Museum — 1936 VLD

  4. National Motorcycle Museum — 1936 EL Knucklehead

  5. HOG Magazine — Volume 37, ประวัติ Big Twin

  6. Harley-Davidson — Milwaukee-Eight Launch

  7. Harley-Davidson — Sportster History

  8. Harley-Davidson Museum — Sprint Flyer, 1961

  9. National Motorcycle Museum — Sprint SX350

  10. Porsche Engineering Magazine 02/2022 — A Look Back

  11. Harley-Davidson — Street 500/750 Announcement, 2013

  12. Harley-Davidson — Revolution Max for Pan America, 2021

  13. Harley-Davidson — Sportster S Technical Details, 2021

  14. Harley-Davidson — Nightster Launch, 2022

  15. Harley-Davidson Insurance — Sport Twin / Sport Model

  16. Harley-Davidson Museum — World War II

  17. National Motorcycle Museum — WLA

  18. U.S. Army Transportation Museum — WLA

  19. XA engine exhibit — Wikimedia Commons

  20. National Motorcycle Museum — 1928 Model B

  21. Harley-Davidson Insurance — Joe Petrali and Peashooter

  22. St. Francis Motorcycle Museum — Topper

  23. HOG Winter 2015 — Racing history

  24. 1924 FH Two-Cam exhibit — Wikimedia Commons

  25. AMA — 1952 KR

  26. Harley-Davidson — Racing History

  27. HOG Summer 2011 — VR1000

  28. Harley-Davidson — XG750R Launch

  29. Harley-Davidson — AFT 2026

  30. Harley-Davidson — X500 Specs / X350 Specs / 2023 X350 Parts Catalog / 2023 X500 Parts Catalog

  31. Hero — X440 Launch Date / X440 Official Brochure

MORE MILES. MORE STORIES. MORE FRIENDS.